ZATRUDNIANIE CUDZOZIEMCÓW

Praca cudzoziemca na podstawie stempla w paszporcie

Obcokrajowiec, któremu kończy się legalny pobyt na terytorium RP i który stara się o zezwolenie na pobyt czasowy lub na pobyt stały albo na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, powinien – nie później niż w ostatnim dniu legalnego pobytu na terytorium RP – wystąpić z wnioskiem o jego przedłużenie do wojewody właściwego ze względu na miejsce swojego pobytu. Jeżeli termin do złożenia wniosku został zachowany i wniosek nie zawiera braków formalnych (lub zostały one uzupełnione w terminie):

  1. wojewoda umieszcza w dokumencie podróży cudzoziemca odcisk stempla potwierdzającego złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na dalszy pobyt;
  2. pobyt cudzoziemca na terytorium RP uważa się za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia odpowiedniego zezwolenia na pobyt stanie się ostateczna.

W myśl art. 87 ust. 1 pkt 12 lit. b) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy – jeśli bezpośrednio przed złożeniem wniosku o przedłużenie pobytu obcokrajowiec mający taki stempel był uprawniony do wykonywania pracy na terytorium RP – może on dalej ją wykonywać.

Sytuacja taka zachodzi niewątpliwie, gdy cudzoziemiec w dniu złożenia powyższego wniosku ma ważne zezwolenie na pracę. Poza tym należy uznać, że cudzoziemiec bezpośrednio przed złożeniem ww. wniosku był uprawniony do wykonywania pracy na terytorium RP w rozumieniu art. 87 ust. 1 pkt 12 lit. b) powołanej ustawy również w przypadku, gdy w dniu tym cudzoziemiec posiadał zarejestrowane w powiatowym urzędzie pracy oświadczenie pracodawcy o zamiarze powierzenia mu pracy i nie upłynął jeszcze okres 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12, w którym może być wykonywana praca na podstawie takiego oświadczenia, zgodnie z § 1 pkt 20 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 kwietnia 2015 r. w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę.

Jeżeli natomiast cudzoziemiec wyczerpał 6-miesięczny limit przewidziany w § 1 pkt 20 ww. rozporządzenia, co do zasady nie może on w okresie oczekiwania na zezwolenie na pobyt czasowy (pobyt stały lub pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej) legalnie wykonywać pracy. Byłoby to dopuszczalne jedynie pod warunkiem uzyskania zezwolenia na pracę lub ewentualnie zaistnienia okoliczności określonych w § 1 pkt 1-19 powyższego rozporządzenia.

Legalna praca w okresie przedłużania zezwolenia na pracę

Przepisy (art. 88a ust. 1a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy) precyzyjnie określają termin, w którym pracodawca powinien złożyć wniosek o przedłużenie zezwolenia na pracę cudzoziemca. Pisemny wniosek w tej sprawie składa się nie wcześniej niż w terminie 90 dni i nie później niż w terminie 30 dni przed upływem ważności zezwolenia.

W przypadku, gdy termin do złożenia wniosku o przedłużenie zezwolenia na pracę u tego samego pracodawcy i na tym samym stanowisku został zachowany i wniosek nie zawiera braków formalnych (lub zostały one uzupełnione w terminie), pracę cudzoziemca uważa się za legalną do dnia, w którym decyzja o przedłużeniu zezwolenia na pracę stanie się ostateczna. To samo dotyczy sytuacji, gdy wniosek o zezwolenie jednolite na pobyt czasowy i pracę złożył sam cudzoziemiec, w celu kontynuowania pracy wykonywanej zgodnie z posiadanym przez siebie zezwoleniem na pracę lub zezwoleniem na pobyt czasowy (art. 88g ust. 1a i 1b ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy).

Sankcje z tytułu powierzenia pracy nielegalnie przebywającemu cudzoziemcowi

Na mocy ustawy z dnia 15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2012 r., poz. 769) pracodawca ma obowiązek:

  • żądać od cudzoziemca przedstawienia przed rozpoczęciem pracy ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (w szczególności wizy lub karty pobytu);
  • przechowywać kopię tego dokumentu: w przypadku zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, w aktach osobowych pracownika, na zasadach i przez okres obowiązkowego przechowywania tych akt; w razie zawarcia z cudzoziemcem umowy cywilnoprawnej – przez cały okres wykonywania pracy przez cudzoziemca;
  • w terminie 7 dni zgłosić cudzoziemca do ubezpieczeń społecznych, o ile obowiązek taki wynika z obowiązujących przepisów.

Niedopełnienie obowiązków wymienionych w powyższych punktach może grozić bardzo surowymi konsekwencjami, jeżeli okaże się, że pracodawca powierzył pracę cudzoziemcowi nielegalnie przebywającemu na terytorium Polski. Konsekwencje te dotyczą nie tylko konkretnej osoby fizycznej, która dopuściła się takiego czynu (w niektórych okolicznościach stanowi to przestępstwo, zagrożone karą pozbawienia wolności nawet do 3 lat), lecz mogą być także dotkliwe dla samej firmy (w razie skazania za przestępstwo sąd może orzec zakaz dostępu firmy do niektórych środków unijnych lub nakazać jej zapłatę na rzecz Skarbu Państwa równowartości takich środków otrzymanych w ciągu ostatniego roku).