KONTROLE LEGALNOŚCI ZATRUDNIENIA I INNEJ PRACY ZAROBKOWEJ OBYWATELI POLSKICH

Z wieloletnich obserwacji PIP wynika, że utrzymywaniu się wysokiego poziomu nielegalnego zatrudnienia sprzyjają obowiązujące regulacje prawne, które z racji coraz większej świadomości przedsiębiorców są łatwe do ominięcia.

Z dniem 1 września 2016 r. weszła w życie zmiana Kodeksu pracy nakładająca na pracodawcę obowiązek potwierdzenia na piśmie ustaleń co do stron umowy o pracę, rodzaju umowy oraz jej warunków, przed dopuszczeniem pracownika do pracy. Przepis ten w swoim założeniu ma skutecznie ograniczyć zjawisko tzw. pierwszego dnia pracy. Z uwagi na fakt, że nowa regulacja obowiązywała w 2016 r. tylko 4 miesiące, trudno jednoznacznie ocenić jej wpływ na ograniczenie szarej strefy. Niemniej jednak w tym okresie odnotowano tylko nieliczne przypadki, w których osoby wykonujące pracę oświadczały, że pracują na podstawie umowy o pracę i są pierwszy dzień w pracy.

Należy podkreślić, że zjawisko tzw. pierwszego dnia pracy dotyczyło jedynie pracowników, tj. osób świadczących pracę na podstawie stosunku pracy. W sytuacjach podejrzenia pracy nielegalnej powszechnym zjawiskiem było tłumaczenie się pracujących, że pracują na podstawie ustnej umowy zlecenia lub umowy o dzieło pierwszy dzień czy też od kilku dni. Przedsiębiorcy przedkładali następnie inspektorom pracy sporządzone na piśmie umowy zlecenia oraz zgłoszenia do ZUS, które w zdecydowanej większości były dokonywane z zachowaniem ustawowego 7-dniowego terminu.

Inspektorzy PIP oceniają, że liczba ujawnionych przypadków nielegalnego zatrudnienia – m.in. ze wskazanych wyżej powodów – nie odzwierciedla rzeczywistej skali zjawiska.